top of page

2024 ve 2026 Çok Satanlar Karşılaştırması

4 hours ago
5 min read

Çevrim içi bir kitap satış platformunun verileriyle basit bir değerlendirme


12 Kasım 2024'te ülkemizdeki bazı çevrim içi kitap satış sitelerinin çok satanlar listelerine bakarak küçük bir araştırmaya girişmiştim. Amacım, hangi kitapların öne çıktığını, hangi türlerin daha fazla yer bulduğunu ve satın alımlarımızda milletçe nelerin yer aldığını görmekti. Aradan iki yıl geçti. Bugün aynı sitelerin listelerine yeniden baktığımızda iki yıl içinde değişen tercihleri görebilme fırsatımız var.


Kaynağına herkesin erişebileceği ve doğrulayabileceği bu çalışma, elbette Türkiye'deki kitap satışlarının tamamını temsil etmiyor. İncelediğim, üç çevrimiçi kitap satış sitesinin kendi çok satanlar listelerinde sunduğu verilerdi. Bu sene bunu tek bir siteye indirgeyerek devam edeceğim.


Şunu unutmamak gerek, bu sitelerin çok satanlar listelerindeki eserlerin hangi ölçütlerle sıralandığı ve satış rakamlarının nasıl hesaplandığı konusunda kesin bilgiye sahip değiliz. Dolayısıyla buradan çıkaracağımız sonuçları bütün kitap piyasasına genellemek yerine, seçtiğim sitenin sunduğu görüntü üzerinden değerlendirmek daha doğru olur.



Herhangi bir reklam olmaksızın 2024'te Kitapyurdu, Kitapseç ve BKM Kitap'ı çalışma kapsamına almıştım. Bu defa sadece Kitapyurdu ile devam etme kararı aldım. İki tarihteki listelerde yer alan kitapların adlarını, yazarlarını, türlerini, satış adetlerini, sayfa sayılarını, özgün dillerini, fiyatlarını ve yayınevlerini tekrar karşılaştırmayı hedefledim. Yani hem eski yazımda da kullandığım verileri kullanacağım hem de bu sene yeni verileri toplayıp genel bir değerlendirme sunacağım.



İlk araştırmada 12 Kasım 2024 tarihindeki fiyatları kaydetmiştim. Bu kez 17 Kasım 2026 tarihini esas alıyorum. Böylece iki farklı tarihteki fiyatları, sıralamaları ve listelerdeki kitapları yan yana değerlendirebileceğiz.


Burada küçük ama önemli bir ayrıntı var: Bir kitabın listeden çıkması artık hiç satılmadığı anlamına gelmiyor yalnızca incelediğimiz tarihte ilgili listenin dışında kaldığını gösteriyor. Ben sadece ilk yirmi beş kitabı ele almayı uygun buldum.


Photo by Zooey Li on Unsplash
Photo by Zooey Li on Unsplash

2026 açısından, yirmi beş kitaplık listede sekiz farklı dilden kitap bulunuyor, bunların dokuzu Türkçe, dokuzu İngilizce. Türk yazarlar içinde iki kitabı olan tek isim Şermin Yaşar; genel olarak ise dört yazarın ikişer kitabı var.


2024’e kıyasla (on üç Türkçe kitap) dünya edebiyatına yönelmeyi seçmişiz. Bunu etkileyen birçok parametre olmalı, belli bir nedene dayandırmak güç. Ancak ülkemizdeki kitap platform kullanımlarının oranını bilmeyi çok isterdim. Büyük oranda etkileyiciliği olabileceğini varsayıyorum.


Türlere bakıldığında ağırlıklı olarak edebi kurgunun ön plana çıktığını görüyoruz. Belli bir türden ziyade, farklı temalar çevresinde hareket eden, edebi ağırlık taşıyan klasik ve çağdaş kurguların tümü büyük yer kaplıyor. 2024 senesindeki ağırlık ise çocuk kitapları üstüneydi. Bu sene bir tane bile bulunmamakta.


Bunun nedenini de merak etmiyor değilim. Çünkü bir tane bile olmaması ilginç. Belki de 2024’te bu bir furyaydı ya da yazar özelinde (dokuz çocuk kitabının altısı tek yazara aitti) satış platformuyla karşılıklı gelişen bir durumdu. Gerçekten sevilmiş ve seri biçimde diğer kitapları da alınmış olabilir. Çünkü kitap seçimlerine çocukların gözünden bakmak bana kalırsa çok daha farklı bir süreç teşkil ediyor.


Bu sitede belirtilen kitap satış adedinin, kitabın basım tarihinden itibaren ele alınan tüm zamanlar istatistiği olduğunu düşünmekteyim. Bu bağlamda sayıları 12.000~ ila 150.000~ arasında değişen değerler gözlemlenmekte.


Elbette burada esas önemli nokta, eserlerin çıkış yaptıkları yıllarla alakalı. Güncel bir kitap, tüm zamanlara göre az satış yapmış olabilir fakat eski kitaplara göre dönemsel bir sükse yapmışsa kendini yıllık bazda yukarıda bulabilir. Yazı sonunda vereceğim tabloyu incelediğinizde daha iyi görebilirsiniz.


Basım tarihlerinden bahsetmişken değinelim; 2026 listesindeki yirmi beş kitabın altısı 2026, altısı 2025, ikisi 2024 yılında piyasaya sürülenlerden. Yabancı kitapların ise özgün yayım tarihini değil, Türkçe’ye kazandırılmış sürümünü ve bizzat o yayınevinden çıkan kitabını ele aldım elbette. Buna göre en eski basım tarihi de 2008’e ait. 2024 listesinde ise en güncel kitaplar çocuk kitapları. Diğerleri arasında çok eski basımlar bile mevcut.


Yayınevlerine de hızlıca bakalım. On yedi farklı yayınevi mevcut. Bunlardan sadece üç tanesinin üçer kitabı bulunmakta. 2024’te de aynı farklılık gözlemlenmiş. Fakat çocuk kitaplarının baskınlığı birçok değerde farklılık yarattığı gibi burada da rol oynamış.


Şunu söyleyebiliriz ki, yayınevlerinin bir kısmı genel satışlar yapıyor diğerleri de tür bazında bir politika izliyor. Sadece bilim kurgu kitaplarını, polisiye romanları, felsefi metinleri dilimize kazandıran ve satışını yapan yayınevleri ayrışıyor. Ancak edebi metinler, içerik bakımından görece genel bir izlenime sahip. Bu yüzden de yayınevlerinin bolluğunu buna bağlıyorum.



Biraz da sayılardan bahsedelim.


2024 listemizdeki kitapların, satışa çıktıkları tarihten o yıla kadarki satış adetlerini topladığımızda neredeyse 1.1 milyon civarı bir satış olmuş. 2026 listesine baktığımızda bu değer yaklaşık 1 milyon dolaylarında. Yirmi beş kitaptan, kitap başına düşen ortalamaya baktığımızda ise her birinin, 2024’teki listeye göre 43 bin adet, 2026’daki listeye göreyse 39 bin adet sattığını görüyoruz.


Bunun hakkında bir yorum getirmek zor. Çünkü çok fazla değişken var. Örneğin geçen iki sene içinde satın alımların farkı bu değeri değiştirir. Veyahut 2026’daki listenin daha güncel kitaplardan oluştuğu gerçeği de yine bir diğer etmen olabilir. Ek olarak, buradaki yirmi beş kitaplık sınırımızın ötesini düşünürsek satışlar dengeli olarak sonrasındaki (ilk 25 sonrası) kitaplara da dağıldıysa, son değer pekâlâ değişiklik gösterecektir. Peki, buradan ne çıkarabiliriz? En sevilen, tanınan, tavsiye edilen ya da reklamına maruz kalınan kitapların satın alımlarında hemen hemen bir benzerlik, bir ağırlık yaşandığını söyleyebiliriz. Sanırım ortalama değer de yine bunu destekler nitelikte.


İki önemli konu daha var. Yirmi beş kitabın fiyat ve sayfa sayısı bakımından toplam ve ortalama değerleri.


Fiyat açısından ülkemizin ekonomik sorunlarının her sene getirdiği çalkantılı enflasyon, hepimizin bildiği üzere maalesef kitaplar üstünde de büyük etkiye sahip. O yüzden buradaki değerleri versem bile yorum yapmak oldukça sağlıksız olur. Yine de fikir oluşması açısından değineceğim.


2024 listesinin tamamını satın almak isterseniz 2.200~ Türk Lirası ödeme yapacaktınız ve kitap başında ortalama 90~ Türk Lirası ödemiş olacaktınız. Burada enflasyon dışındaki bir diğer önemli değer, yine çocuk kitapları vurgusunda saklı. Diğer türdeki kitapların büyük çoğunluğu (ortalama 109 TL) çocuk kitaplarının (ortalama 58 TL) fiyatından fazla. Ancak çocuk kitaplarının sayısı az değil. Bu yüzden o günlerde dolduracağınız bir sepete göre daha ucuz olacaktı.


Fakat bu fiyat kıyasını 2026 ile yapabilmek için enflasyon değeri (önce resmi ve doğru enflasyon değerinin ne olduğunu bilmek gerek) üstünden hesaplanmalı. Bense sadece toplam ve ortalamayı vereceğim. 2026’da yıllık bazda en çok satan yirmi beş kitabı almak isterseniz şu anda 6.200 Türk Lirası ödemeniz gerekiyor. Yani kitap başına hemen hemen 250 Türk Lirası. Ki bana kalırsa sahiden de her bir kitaba aşağı yukarı bu kadar verdiğimi hissediyorum günümüzde. Fiyatı hoş karşıladığımdan değil ama şahsen (edebi türde satın alımlarla da alakalı olsa gerek) doğru bir ortalama fiyat ile karşılaştığımı düşündürttü. Yani değer makul görünüyor.



Son olarak değinip bitireyim: Her iki listede de yer alan dört kitap bulunmakta.


Bunlar, Şermin Yaşar’dan “Söyleme Bilmesinler”, Matt Haig’den “Gece Yarısı Kütüphanesi”, Osamu Dazai’den “İnsanlığımı Yitirirken” ve Yu Hua’dan “Yaşamak” eserleri oldu. Not almadığımdan 2025 açısından hiçbir şey diyemiyorum ancak bu kitaplar uzun soluklu olarak sepetleri işgal etmiş. Her biri farklı özgün dillerden olması da ilgi çekici.


Aralarındaki farkı net görebilmeniz açısından tabloya ayrı bir sekme ekledim. Kendi çıkarımlarınızı da yine göz atınca yapabilirsiniz.


Yazı boyunca bahsini geçirdiğim değerleri incelemek için bu bağlantıda yer alan tabloya başvurabilirsiniz.



İki yıl arayla eldeki listelere bakmak basit biçimde hangi kitapların değiştiğini görmenin yanı sıra, bazı eserlerin yerini koruduğunu, bazılarının kaybolduğunu, bazılarınınsa yeni dönemin öne çıkan kitapları arasına girdiğini göstermekte. Fakat bütün bunları değerlendirirken değerlendirdiğimiz verilerin kesinlik ve genel bir bağlam taşımadığını hatırlamak gerekiyor. Belli bir sınır içinde olduğunu kabul etmek daha doğru olacaktır.


Umarım 2027’de bunu devam ettirerek sağlam bir veri zinciri oluşturabilirim. O zamana dek farklı açılardan ele alıp alamayacağıma bir bakacağım. Tavsiyeniz varsa lütfen belirtiniz.


Ek olarak sormak isterim: Yayım tarihi fark etmeksizin sene boyunca gözünüze en çok çarpan, en çok duyduğunuz kitap hangisi oldu? Sizlerin yorumları dâhilinde tablo biraz daha anlam kazanabilir.

Comments


Let Me Know What You Think

Thanks for submitting!

© 2023 by Sarnav. Powered and secured by Wix

bottom of page