Bir kitabı reddetmekle onu hiç okuyamamak arasındaki fark Bu hafta, 4–10 Ekim tarihleri arasında “Banned Books Week”, yani Yasaklı Kitaplar Haftası düzenleniyor. Amerikan Kütüphane Derneği'nin 1982'de başlattığı bu hafta, kitaplara uygulanan sansür ve okuma özgürlüğü üzerine düşünmek için bir vesile olarak ortaya çıkmıştı. Bu yılın teması da “Let Books Be. Protect the Freedom to Read.” ALA'nın (American Library Association) 150. kuruluş yılına denk gelen bu haftada, 1990–2025

Bir yıllık üretimin muhasebesi, değişen alışkanlıklar ve yazmaya devam etmenin farklı yolları üzerine Geçen sene bugünlerde, çıkış noktamı tam olarak hatırlayamasam da edebi hedefler belirlemiştim. Buna göre o dönemde yazdığım şiir, düzyazı ve öyküleri belirtip 2026 süresince buna olan bağlılığım konusunda bir tür teşvik yazısı yazmıştım. Elbette kendim için olduğu kadar, düşündeş olan arkadaşlar için de bir tür ittirici unsur olmasını umdum. Bir dönüm noktası olarak belirled

Doğal izlerden insanın bıraktığı kayıtlara uzanan bir düşünce Bir ağacın gövdesini kestiğimizde karşımıza çıkan halkalara bakıp yaşını anlamaya çalışırız. Her halka bize geçen bir yılı, belki o yıllardaki kuraklığı, hızlı büyümeyi veya çevresindeki değişimleri anlatabilir. Ağaç ise bunların hiçbirini kaydetmek için yapmaz. Yaşar, büyür ve gövdesinde izler oluşur. Biz de yıllar sonra o izleri okuyarak geçmişi anlamaya çalışırız. Bir fosilin durumu da bundan çok farklı değildir

Okunamayan metinlerin bırakacağı yüz yıllık sessizlik Bir edebî metin düşünelim. Kimin yazdığını biliyoruz, adını biliyoruz, nerede saklandığını biliyoruz. Hatta onun için düzenlenen töreni izleyebiliyor, yazarın bu projeye neden katıldığını dinleyebiliyoruz. Fakat metnin kendisini okuyamıyoruz. Üstelik yakın zamanda da okuyamayacağız. Biliyoruz ki sanat çok farklı şekillerde ifade edilebiliyor. Öyle ki bazen onu deneyimlemememize rağmen algılayabiliyor, sevebiliyor, üzerine

Bir sanat eserini anlamaya çalışırken gerçekten eseri mi görüyoruz, yoksa onun için hazırlanmış anlamı mı? Bir sanat eserinin karşısında durduğumuzda nedense önce ne anlattığını merak ediyoruz. Bir tablonun karşısında birkaç saniye geçmeden renklerin, figürlerin, sembollerin peşine düşüyoruz. Bir film bittiğinde son sahnenin ne anlama geldiğini arıyor, bir şiiri okuduğumuzda kullanılan kelimelerin altında başka ne saklandığına bakıyoruz. Sonra sanatçının ne demek istediğini ö

Bir ülkenin bağımsızlığını kazanmasından onu geleceğe taşıma sorumluluğuna Bugün geçmişe baktığımızda sonucu bildiğimiz için tarihin dönüm noktalarını olduğundan daha kesin görürüz. 30 Ağustos 1922 de bizim için sonucuyla birlikte bilinen bir tarihtir. Oysaki Mustafa Kemal Atatürk'ün önderliğindeki Millî Mücadele'nin insanları için gelecek henüz belirsizdi. Büyük Taarruz'un nasıl sonuçlanacağını, mücadelenin daha ne kadar süreceğini ve karşılarında nasıl bir ülke bulacakların

İnsanlığın ürettiği kültür makinelerin hafızasına dönüştüğünde sanat, bilgi ve özgünlük yeniden sorgulanıyor Gelecek hakkında konuşurken çoğu zaman geleceğin kendisi yerine geçmişte kurulmuş hayalleri anlatıyoruz. Çünkü henüz yaşanmamış bir zamanı tarif etmek için elimizde yalnızca bildiğimiz şeyler, gördüğümüz dünyalar ve başkalarının bize bıraktığı hikâyeler var. Onu romanlardan, filmlerden, resimlerden, bilimsel öngörülerden ve çocukluğumuzdan beri zihnimize yerleşen imgel

Farklı başlıklar altında yazılarımdan bir derleme Yaklaşık iki ay önce üçüncü yılımı doldurduğum düzenli çevrim içi yazma serüvenimde şimdi ise üç yüzüncü yazımı paylaşıyorum. Durum böyleyken geriye bakış atma fırsatını bir kez daha buldum. Devamında belli kategoriler belirledim ve her yıldan birer makale seçip sizlerle paylaşmak istedim. Yazılarımda da ara sıra belirttiğim üzere, çeşitli konularda arşivler oluşturmak yaşamımın önemli bir parçası. Tamamladığım her yazımı bölü

Bir zaman makinesi olmadan H. G. Wells’in gözünden bugünün dünyasına bakmak Eserlerini okumayı pek sevdiğim, onlarca öyküsünü okuduğum Herbert George Wells’i her ölüm yıl dönümünde anmayı artık küçük bir alışkanlığa dönüştürdüm. 13 Ağustos 1946’da hayatını kaybeden Wells’in ölümünün üzerinden bu yıl tam seksen yıl geçti. Bunun en güzel yanı, aynı yazarı her defasında başka bir yerden görebilmek oldu. İlk yıl onun edebiyattaki yerinden, sonrakinde kişisel anlamda bir tür edebi

Bugün, yetmiş beş yıl önce yazılmış bir geleceğin içindeyiz Ray Douglas Bradbury (1920 - 2012), 1950 yılında bir kısa öykü yayımladı. “There Will Come Soft Rains”. Öykü “Bugün, 4 Ağustos 2026” diyerek açılıyor. O dönemin okurları için bu tarih uzak bir gelecekti. Bizim için ise artık bugünün ta kendisi. Yetmiş beş yıllık bu anlatıda Bradbury geleceği anlatırken insana odaklanmış. İronik biçimde ise öyküde insanlar yok. Onların yerine, yaşamaya devam eden bir ev var. Sabah ala

Mevsimsel isteksizlik, yaz hüznü ve değişen yaşam düzeni İnsan, çevresinde olup bitenlere bilinçli ya da bilinçsiz biçimde tepki verir. Bu tepkiler kişiliğimize göre farklılaşır. Ancak kimi dönemlerde çok sayıda insanın benzer ruh hâllerine sürüklendiği de görülebilir. Bu sıralar birçok arkadaşımın daha az okuduğunu, eskisi kadar gönüllü yazmadığını ya da sevdiği başka uğraşlara vakit ayırmak yerine yalnızca kafa dağıtmayı tercih ettiğini gördüm. Bunlardan biri de benim elbet

Öyküler yazmak eğlenceli olduğu kadar yorucu olabiliyor. Özellikle de hangi konuda yazacağımızı bilemezsek. Nasıl yaklaşmalı ya da ne tür bir yol izlemeli kararsız kalabiliyoruz. Ele alacağımız konuyu bulduğumuzda işin en zor kısmını geride bırakıyoruz. Beyin o ilk kıvılcımı bulduğunda devamını üretmek kolaylaşıyor. Bu nedenle çoğu zaman asıl mesele, ne hakkında yazacağımızı bulmakta düğümleniyor. Bu yüzden bazı öykü fikirlerimi nasıl bulduğumu anlatmak ve bu konu üzerine düş

Her yeni kitap biraz daha büyüyen bir dağ, her geçen yıl biraz daha kısalan bir yol. Sene başından beri okuma alışkanlıkları üzerine yazılmış yazılar karşıma daha sık çıkmaya başladı. Kimisi okuma hızını, kimisi ise doğrudan okuma eylemini sorguluyordu. Bir noktada artık üstünde düşünmeye vakit ayırdım. Hak verdiğim yönleri vardı elbette ancak bunu düşüncelerimle birleştirip size sunmak istiyorum. Yorumlarınızla beraber sizlerin ne tür bir okuma yaptığını merak ediyorum. Okum

Bunu mu demek istemiştiniz? Her edebi metni anlamak kolay değildir. Gündelik okumalar yapabildiğimiz kitaplar olduğu kadar oturup çalışırcasına ele almamız gereken, sakin bir ortam ve zihin ile vakit ayırmamızı öneren eserler de vardır. Uzun romanlar ve şiirlerde bu sıkça gözlemlenir bir durumdur. Onları bitirdikten sonra üstünde düşünürüz ve ne anladığımızı tartarız. Bazen öyle bir tanesini okuruz ki aklımızda çok yer etmeyebilir ya da bizde uyandırdıkları bölük pörçüktür. K

Başından sonuna dek nasıl süreçlerden geçilir ve yazar adaylarını neler bekliyor? Alt başlıktaki soru sürekli sorduğum, kafamı karıştıran, net cevaplar bulamadığım sorulardandı. Bu yüzden size merak edilen yolculuğu kısaca anlatıp naçizane yardım etme niyetindeyim. İşin kolay/zor, keyifli/çetrefilli gibi duygusal taraflarını değil işlevsel yönünü aktaracağım. Umarım bazı sorunların aşılmasında ve kafanızı rahatlatmada yardımcı olabilir. Ek sorularınız olursa elbette sorabilir

Hayat çok garip. Bu yazıma başlamadan evvel ilk ve ikinci senemle ilgili yazdıklarıma baktım. Nasıl bir kafa yapısı içerisinde olduğumu okudum. O zamanlar düşündüklerim, hissettiklerim ve heyecan duyduklarım ne kadar değişikmiş. Her şey farklılaşmış zamanla. Eh, zaman denilen ilacın yan etkilerinden biri de bu sonuçta. 20 Haziran 2023’te, Medium’da, ani bir yolculuğa çıktım ve çokça tümsekle karşılaştım. Nihayetinde bu yoldan ayrılmadan ve hız kesmeden devam ediyorum. Artık e

Kültürler, nesiller ve sınırlar arasında hızla yayılan görsel anlatım gücü

Gerçeklik ve Kurgu Arasındaki Sınır İzlediğimiz filmler, okuduğumuz kitaplar veya dinlediğimiz şarkılar genellikle gerçek bir hikâye hissini vermek için kurgulanırlar. Ancak eser verenler bazen bu kuralı bilerek bozar. Hikâyenin ve karakterlerin kendilerinin farkında olduğunu kabul eder. İşte buna meta öykü (metafiction) ve meta karakter denir. “Meta”, “üstüne” veya “kendisi hakkında” anlamına gelir. Yani eser, kendi kurgusallığını (yapaylığını) açıkça kabul eder ve bunu izle

Romanların Açılış Cümleleri Üzerine Aklınızdan uzun süre çıkaramadığınız ya da yakın zamanda okuduğunuz bir kitabı düşünün. İlk cümlesini hatırlayabiliyor musunuz? Peki, ilk cümlesini hatırlayabildiğiniz kaç roman var? Başlangıç cümleleri, biz okurlara sessizce bir kapı aralar ve fark ettirmeden içeri çeker. Eserin bütün mimarisinin minyatür bir kopyası gibidirler; çoğu zaman bulanık bir özet niteliği taşırlar. Okuru pasif izleyici konumundan çıkarıp aktif bir yorumcu haline

Büyük Yazarların Özel Yazma Ortamları ve Alışkanlıkları Yazma eylemi hiç şüphesiz her yazarda farklılık gösterir. Burada kastettiğim, yazdığımızın içeriği değil, o içeriği oluşturma biçimidir. İçinde bulunduğumuz ortam, ruh halimiz ve alışkanlıklarımız yazma sürecimizi derinden etkiler ve çoğu zaman ona yön verir. Hatta bu durum sadece bizim gibi sıradan yazarlar için değil, büyük ustalar için de geçerlidir. Onların da kendine has yazma ortamları, ritüelleri ve tuhaflıkları v