Atatürk’ün Gençlik İdeali

19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı’mız kutlu olsun.

Mustafa Kemal Atatürk’ün katıldığı son bayram. Gençlik ve Spor Bayramı gösterisi için Ankara 19 Mayıs Stadyumu'nda, 19.05.1938 - Fotoğraf: Hanri Benazus (Büyük Atatürk Albümü, Cilt 3, 1926-1938, Bizim Kitaplar) - Kaynak

Bu bayramı her yıl alışıldık cümlelerle kutlamak yerine, bu defa gerçekten neyi kutladığımızı düşünelim istiyorum. Çünkü ne “gençlik” ne de “spor” vurgusu, ilk bakışta akla gelenle sınırlı değil. Mustafa Kemal Atatürk, 19 Mayıs’ı özellikle gençlere emanet ederken geleceğe uzanan bir vizyon kuruyordu. Zira onun yaşamı, yaptıklarının tesadüfi olmadığının kanıtıydı.

Bana kalırsa bu bayramın gençlere armağan edilmesine tesadüf denilemez. Çünkü Mustafa Kemal, gençliği “yaş” olarak değil, statükoya karşı durma kapasitesi olarak görüyordu.

Şu anda Türkiye Cumhuriyeti Devleti toprakları üzerinde yaşayan (ve ayrım yapma ihtiyacı duymak üzücü olsa da onun görüşlerine bağlı olan/kalan) herkes, sözün tam anlamıyla Atatürk’ün evladıdır. 10 yaşında ya da 100 yaşında da olsanız bu gerçek değişmemektedir. Bizler sadece genç değil, Türk gençliğiyiz. Bir milletin gençliği olmanın altı çizilirken onun ardında aslında güçlü anlamlar ve ödevler olduğunu da bilmeliyiz.

1919’da İstanbul’da hâkim olan yaşlı, yorgun ve teslimiyetçi zihniyetle, Samsun’a çıkan o ateşli, dinamik, risk alabilen irade arasında derin bir fark vardı. Gençlik; asi, enerjik, yeniliğe açık ve kimlik arayışında olan bir hâl demekti. O kimlik de köklü ve netti: Türk gençliği.

Bu gençlik idealini pekiştiren yapı ise zeki, çevik ve ahlaklı olmanın karakterimize katkı sağladığını öğrendiğimiz spordur.

Yüksek ve devrimci bir kültür seviyesine varmak için, önümüzdeki yıllarda daha çok emek vereceğiz. Müsbet bilimlerin temellerine dayanan, güzel sanatları seven, düşün eğitiminde olduğu denli beden eğitiminde yeteneği artmış ve yükselmiş olan erdemli, güçlü bir kuşak yetiştirmek, ana siyasamızın açık dileğidir. (Sami N. Özerdim, "Atatürkçü'nün El Kitabı", 2. Baskı, ADD Yayını, s. 144)

Aktif ve sportif her bir birey diğerlerinden sıyrılır. Tıpkı damarlarını henüz koparmamış sanatsal bir topluluk gibi canlıdır. Atılım içerisinde olmaktan çekinmez, hareketli ve isteklidir. Yaşam doludur. Öyle de olmalıdır. Zira bahsettiğimiz statükoya, yani devirlerin çürümüş iktidar sahiplerinin karşısında durmaya en müsait birey budur.

Spor sadece bedensel faaliyetleri içermez. Bir jimnastikçi için bu böyle görünebilir. Esnek ve estetik olmalıdır, hareketlerini güzelce sergilemelidir. Bir satranç oyuncusu için ise bu zihinsel bir disiplindir. Önündeki savaş alanına odaklanmak, dış etmenlerden sıyrılmak ve kendi sorumluluklarını yüklenmek zorundadır. Her iki durumda da ortak olan şey, mücadele ruhudur. Fiziksel dayanıklılık, akıl keskinliği ve içteki hırs bir araya gelmeden ne sahada ne hayatta kalıcı başarı mümkün olur.

Gördüğünüz gibi aslında sporun branşı ne olursa olsun üç etmeni de içerir; fiziksel, akli ya da ruhsal tüm mücadeleler gereklidir. Onu deneyimlemeyen bizler dışarıdan gözlemlemekle yetinirken yapılanın kolay olduğunu düşünebilir, bu yanılgıya kapılabiliriz. Fakat bu, günümüzde içine kapıldığımız sportif eksikliğimizin göstergesidir.

Kısacası spor bir sağlık malzemesi değildir, bir irade eğitimidir. Bu gereklilikle kanımızı asil, akışkan ve diri tutmalıyız ki bize söylenenleri unutmadan hareket edelim.

Türk gençliği gayeye, bizim yüksek idealimize durmadan, yorulmadan yürüyecektir. Biz de bunu görmekle bahtiyar olacağız. (Atatürkçülük, 3. cilt, Genelkurmay Başkanlığı, Millî Eğitim Basımevi, s. 164)

Mustafa Kemal’in cepheden cepheye koşan hayatı da aslında bahsettiğimiz bu bütüncül mücadelenin en somut örneğiydi. O, bedeniyle, zihniyle ve iradesiyle savaştı. Bağımsızlık uğrundaki kararlılık, bu toprakların her yaştan gencine, evladına bir yol açtı. Hemfikir ruhlar vatanı savunmaya, düşmanı püskürtmeye, onları def etmeye, bir tür yenilenme hareketine yani bedenen, zihnen ve ruhen karşı koymaya girişti. Minnettarız, başarılı oldular.

Zira onun söylemindeki, “Bütün ümidim gençliktedir,” ifadesi bir iltifat değildir, bir uyarıdır.

Türk Milleti uyanık, gözü pek, etkin, aklı başında, dayanıklı ve yılmaz olması gereklidir. Bu yüzden tüm gençliğin, damarlarında hangi kanın aktığını hatırlaması, bilincini koruması ve gerektiği takdirde harekete geçmesi önem içermektedir. Spor yani sadece rakibe değil aynı zamanda düşman(lar)a karşı koyma gücü, bu şekliyle sağlanabilir.

Tekrarlamakta ve hatırlamakta fayda var, yaşımız kaç olursa olsun bu bayram hepimize şunu gösterir: Biz sadece Atatürk’ün evlatları değiliz; aynı zamanda onun vizyonunun devamıyız. Bu mirası sahiplenmek, onu yaşatmak ve gerektiğinde ileri taşımak da bizim sorumluluğumuzdur.

İstanbul Üniversitesi rektörlük binası önü, Atatürk ve Gençlik Anıtı - Kaynak